SWIFT – mạng lưới nhắn tin tài chính toàn cầu kết nối hơn 11.000 tổ chức tài chính tại hơn 200 quốc gia – vừa công bố kế hoạch triển khai một chương trình thanh toán toàn cầu mới vào năm 2026. Sáng kiến này được thiết kế nhằm cải thiện tốc độ, tính minh bạch và khả năng dự đoán của các giao dịch xuyên biên giới, đặc biệt hướng đến người tiêu dùng cá nhân và các doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs).
Theo phân tích từ NS3.AI, mục tiêu cốt lõi của chương trình là đưa trải nghiệm thanh toán quốc tế tiến gần hơn tới tiêu chuẩn của các giao dịch nội địa: nhanh hơn, rõ ràng hơn và ít bất ngờ hơn về chi phí. Trong nhiều năm qua, thanh toán xuyên biên giới vẫn bị coi là chậm, khó theo dõi và thiếu minh bạch, với các khoản phí phát sinh không được công bố đầy đủ cho người gửi và người nhận.
Một trong những trọng tâm của sáng kiến mới là cải thiện tính minh bạch và công bố phí. SWIFT cho biết hệ thống mới sẽ cho phép các bên tham gia biết trước tổng chi phí, thời gian xử lý dự kiến và trạng thái giao dịch theo thời gian thực. Điều này được kỳ vọng sẽ giúp SMEs – nhóm thường chịu thiệt thòi nhất do quy mô giao dịch nhỏ và ít quyền thương lượng với ngân hàng – giảm rủi ro dòng tiền và chi phí vận hành.
Đáng chú ý, SWIFT đang tích hợp một sổ cái dựa trên công nghệ blockchain nhằm nâng cao khả năng theo dõi và đối soát các khoản thanh toán. Việc ứng dụng blockchain trong trường hợp này không nhằm thay thế hệ thống hiện tại, mà đóng vai trò như một lớp hạ tầng bổ trợ, giúp tăng tính minh bạch, khả năng truy vết và giảm sai sót trong quá trình xử lý giao dịch đa ngân hàng, đa quốc gia.
Tuy nhiên, SWIFT nhấn mạnh rằng tổ chức này sẽ tiếp tục duy trì mô hình thanh toán ngân hàng đại lý truyền thống. Hệ thống mới không đồng nghĩa với việc SWIFT chuyển sang một kiến trúc phi tập trung hoàn toàn, cũng như không áp dụng hay tích hợp các loại tiền điện tử như XRP vào lõi vận hành của mình. Điều này cho thấy SWIFT vẫn lựa chọn cách tiếp cận thận trọng, ưu tiên sự ổn định, tuân thủ quy định và khả năng mở rộng trong hệ thống tài chính toàn cầu.
Trong bối cảnh đó, theo NS3.AI, các giải pháp tiết kiệm thanh khoản dựa trên blockchain của Ripple vẫn giữ được mức độ liên quan nhất định. Đặc biệt, các mô hình cung cấp thanh khoản theo yêu cầu (on-demand liquidity) của Ripple tiếp tục giải quyết được những vấn đề mà hệ thống ngân hàng đại lý của SWIFT chưa xử lý triệt để, như tình trạng thiếu hụt vốn trước khi tài trợ và yêu cầu phải duy trì tài khoản nostro/vostro tại nhiều quốc gia.
Việc SWIFT nâng cấp hạ tầng thanh toán cho thấy áp lực cạnh tranh ngày càng lớn từ các công nghệ tài chính mới và các mạng lưới thanh toán dựa trên blockchain. Dù không “ôm trọn” tiền điện tử, bước đi này phản ánh nỗ lực của SWIFT trong việc thích nghi với một kỷ nguyên thanh toán toàn cầu đòi hỏi tốc độ, minh bạch và hiệu quả cao hơn – đặc biệt khi SMEs ngày càng đóng vai trò quan trọng trong thương mại quốc tế.